Jong Ouderverlies

Informatie voor en over volwassenen, die als kind hun ouder(s) verloren

'Kom terug'
Als ik die woorden eens zo zacht kon zeggen
dat niemand ze kon horen, dat niemand zelfs kon denken
dat ik ze dacht...

en als iemand dan terug zou zeggen
of desnoods alleen maar terug zou denken,
op een ochtend:
'Ja.'

Toon Tellegen

Wanneer een vader of moeder jong is overleden….

Stil staan bij dat heel verdrietige stuk van al zo lang geleden dat je vader of moeder stierf, dat is toch echt een hele stap. Dat doe je niet zomaar. En je vraagt je ook af of je er wel wijs aan doet. Wordt het verdriet dan niet juist erger?

Daarover gaat deze informatie. Het verhaalt over manieren van omgaan met dit grote gemis, hoe je dat zoveel jaren op de been heeft gehouden, maar nu niet meer lijkt te voldoen. Het vertelt ook waarom de pijn, de boosheid, het gemis alleen maar erger lijkt te worden.
En tenslotte informeert het je over de workshop Het Hele Verhaal bestemd voor volwassenen die op jonge leeftijd hun ouder(s) verloren. Hier vind je een plek waar aandacht is voor jouw verhaal van toen, en waar je leert jouw waarheid en jouw geschiedenis te integreren in je leven van nu.

Eenzaam

Eén op de tien mensen verliest een ouder voor hun 20 e. Iedereen kent ook haast wel iemand bij wie dat gebeurt. Wat meestal niet wordt getoond, is de pijn die het op latere leeftijd geeft. Het lijkt allemaal zo goed te gaan, zulke sterke vrouwen en mannen, klaar staand voor een ander, niks is hun teveel.
Maar wat is er allemaal vooraf gegaan? En wat speelt zich van binnen af bij die man/vrouw die zo jong zijn of haar vader/moeder verloor. Dat is een eenzaam gebied, waar maar heel weinig mensen worden toegelaten. Meestal niemand, zelfs zijzelf niet.

Het wordt nooit meer gewoon

Hoe is dat zo gekomen? Wanneer je kind bent, en je vader of moeder sterft, is het verlies vaak amper te beseffen. Het leven gaat toch door, en soms was de ontstane rust, na bijvoorbeeld een lang ziekbed of meerdere opnames in bijvoorbeeld een psychiatrisch ziekenhuis, ook op een bepaalde manier prettig. Kinderen willen ook graag dat het weer allemaal ‘gewoon’ wordt.

Alleen, het wordt nooit meer gewoon, nooit meer zoals het was.
Het betekende ook dat je als kind verder leefde met de ouder die overbleef, en die kan:

Flink zijn

Dit laatste punt, het delen, gebeurt vaak niet. Zeker als we spreken over twintig jaar of langer geleden. De dood werd bij kinderen vandaan gehouden. En het verdriet is ook te groot voor iedereen. Vanuit het niet kunnen delen, ontstaat het zwijgen. Zwijgen wat op den duur zo verstikkend werkt.

Er is geen plek voor rouw, huilen doe je in je eentje. Als kind beschik je ook nog niet over het vermogen tot delen, en de overgebleven ouder wil je ook niet extra belasten. Je gaat mee in het gedrag van zwijgen, flink zijn, je schouders eronder zetten, tonen dat je een sterke meid of een flinke jongen bent die geen last bezorgt. De beloning op het flink zijn is zo belangrijk, want het is per slot van rekening een vorm van liefde en erkenning waaraan ieder mens behoefte heeft.

“Ik heb geen traan meer gelaten, ik heb het zelf moeten doen en dat deed ik ook”, vertelde een vrouw die 13 was toen haar moeder na 3 jaar overleed aan kanker. “Maar afscheid heb ik nooit van haar genomen, realiseer ik me nu pas”, vervolgt ze. “Eigenlijk ben ik steeds op zoek, en ik zoek het in relatie’s en in vriendschappen. Ik zoek naar dat onvoorwaardelijke, van die liefde waarin je gewoon kan geloven, maar ik durf er niet meer in te geloven.” En stilletjes erachter aan, zegt ze: “Ik ben zo op zoek naar háár….”.

Afscheid?

Kan je afscheid nemen als je 13 bent, als je een jong mens bent? Kinderen kunnen het tot zover ze een dergelijk verlies kunnen bevatten. En de rest komt later, stukje bij beetje, totdat het een geheel wordt en het integreert in hun leven.

Dan is het leven al een stuk verder. Eerst is er nog die periode van zonder die ene dierbare ouder verder met elkaar leven. Wanneer moeders sterven, komt er vaak al snel (vaak binnen twee jaar na het overlijden) een nieuwe ‘moeder’, die de zorg voor de kinderen en het huishouden op zich neemt. Minder vaak een nieuwe ‘vader’. Soms is de nieuwe ‘ouder’ ook weduwe of weduwnaar geweest en komt de foto van jouw overleden vader/moeder naast die andere dode ouder…

De plek die wordt ingenomen door een ander, de verliefdheid, je overbodig voelen. Beslist geen simpele tijden voor kinderen.

En, ik schreef het al eerder, tegelijk willen kinderen ook zo ontzettend graag dat het leven weer gewoon wordt, zoeken de vertrouwdheid van school, het normale. Maar van binnen zijn ze ineens niet meer als hun leeftijdsgenootjes, en dat is een ontzettend moeilijk gevoel, wat kinderen ook niet kunnen omschrijven. Ook op die manier raak je eenzaam, maar heel onzichtbaar.

Wat is er allemaal zichtbaar veranderd: nooit meer met z’n allen op vakantie, de lege plek aan tafel, de ongebruikte fiets, de kookboeken waarin niemand meer kijkt enz.

Overleven

Vanuit de pijn en de drang tot verder leven, ontstaat gedrag die je door het leven helpt. Als jong volwassene, en daarna. Overlevingsmechanismen zijn het, zoals:

Het resulteert in niet meer goed weten wie je nu eigenlijk bent, wat je werkelijk wil en hoe daar vorm aan te geven.

Van binnen breken

Het overlevingsmechanisme houdt lang stand, maar gaat barstjes vertonen bij nieuwe ingrijpende gebeurtenissen. Ook naarmate je ouder wordt, en er blijkbaar de tijd rijp is om bij dit verlies stil te staan.

Gebeurtenissen als: nieuwe relatie krijgen/huwelijk/zelf vader of moeder worden/scheiding/zelf ernstig ziek worden/in nabije kring een vergelijkbare situatie meemaken, je kind die de leeftijd bereikt die jij had toen je vader/moeder overleed, zelf ouder worden dan je vader of moeder ooit is geworden.

Het maakt iets in je los, wat je het liefst ook maar weer terug wil duwen. Wat zal ik me aanhalen, zo lang geleden, maak ik het daarmee niet erger, en het gaat toch goed met me, ik heb alles …. En toch.

Het Hele Verhaal

En over dat ‘en toch’ gaat de workshop Het Hele Verhaal. Het blijkt goed te zijn om hulp te zoeken, en de praktijk wijst uit dat het zelfs een verademing is om te horen dat je niet de enige bent. Dat het echt helpt om je hele verhaal van toen vaak voor het eerst in al z’n details te vertellen, en van daaruit begrijpt waarom je leven nu soms zo moeilijk is. Het biedt perspectief voor echt leven in plaats van overleven.

De workshop, wat gebeurt daar.

Je vertelt jouw hele verhaal van toen, hoe oud je was, wat je je kan herinneren van die tijd, het afscheid, de uitvaart, de mensen van toen. In een kleine groep van maximaal acht personen, waarin je het inzicht opdoet en erkent dat het wel erg is geweest, niet langer bagatelliseren, en je ziet hoe het je leven heeft gevormd. Je gaat op zoek naar waar je nu precies verdriet om hebt en van daaruit kijken naar je leven van nu. Welke mechanismen staan je in de weg, moet dat nog? Wat wil je en kan je nu afsluiten om van overleven tot leven te komen. En hoe doe je dat ‘loslaten’.

De werkwijze in de workshop is persoonlijk, zorgzaam en met beide voeten op de grond.
De workshop behelst 3 losse dagen met tussendoor individuele aandacht.

Meer weten?

Wil je meer weten of meedoen aan een workshop? Lees verder...

Dit artikel uitprinten? (PDF)

Lees ook het artikel "Stop met wachten op wat nooit meer komt." uitprinten? (PDF)